Ankara Bilim Üniversitesi’nde düzenlenen Su Verimliliği Eğitimi’nde iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkileri, Türkiye’nin su potansiyeli ve üniversite kampüslerinde uygulanabilecek verimlilik tedbirleri ele alındı. Eğitimde, su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı konusunda kurumsal sorumlulukların önemi vurgulandı.
Ankara Bilim Üniversitesi’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen programa Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürü Afire Sever, Su Verimliliği Daire Başkanı Aslıhan Korkmaz, Genel Müdür Yardımcısı Neşat Onur Şanlı ve daire personeli Nesibe Turan katıldı.
Rektör Prof. Dr. Cem Harun Meydan: “Su verimliliği kalıcı bir kurum kültürüne dönüşmeli”
Ankara Bilim Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Cem Harun Meydan, iklim değişikliği, kuraklık, nüfus artışı ve artan su ihtiyacının su kaynaklarını korumayı daha önemli hâle getirdiğini belirtti. Su meselesinin gıda güvenliği, ekonomik kalkınma, enerji üretimi ve toplumsal refahı etkileyen stratejik bir konu olduğuna dikkat çekti.
Su Verimliliği Seferberliği ile 2023-2033 Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nın suyun sürdürülebilir kullanımında önemli bir yol haritası sunduğunu ifade eden Rektör Prof. Dr. Cem Harun Meydan, üniversitelerin topluma örnek olma ve gençlerde farkındalık oluşturma sorumluluğunu vurguladı.
Üniversitede ağustos ayında Su Verimliliği Koordinatörlüğü’nün kurulduğunu ve su tüketiminin ölçülmesi, mevcut durumun değerlendirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması için çalışmalar başlatıldığını belirten Rektör Prof. Dr. Cem Harun Meydan, su verimliliği belgesi için gerekli çalışmaları tamamlamayı hedeflediklerini söyledi. Ayrıca 2027’de su verimliliği temalı Ulusal Verimlilik Kongresi düzenlenmesinin planlandığını aktardı. Rektör Prof. Dr. Cem Harun Meydan, su verimliliğinin yalnızca daha az su kullanmak değil, suyu daha akıllı ve sorumlu kullanmak anlamına geldiğini belirtti.
Genel Müdür Afire Sever: “Suya sahip olmak önemli, bu sahipliği sürdürmek daha önemli”
Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürü Afire Sever, sürdürülebilir kalkınmanın temelinde suyun bulunduğunu belirterek Türkiye’nin su zengini bir ülke olmadığını ve iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi. Küresel ölçekte 2,4 milyardan fazla insanın temiz suya erişemediğini hatırlatan Genel Müdür Afire Sever, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğini azaltma ve değişime uyum çalışmalarının birlikte yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye’nin 25 su havzasında yapılan modelleme çalışmalarına değinen Genel Müdür Afire Sever, 2030’a kadar su kaynaklarında yüzde 18,7 azalma ve yağışlarda yaklaşık yüzde 10 düşüş öngörüldüğünü; yüzyılın sonuna doğru sıcaklık artışlarının 4,5 ila 6 dereceye ulaşabileceğini aktardı. Bu risklere karşı bütüncül ve havza bazlı su yönetiminin önemini vurguladı.
Taşkın risklerine ilişkin olarak Genel Müdürlük tarafından 25 havzada 30 binden fazla tehlike ve risk haritası hazırlandığını belirten Genel Müdür Afire Sever, planlamaların bilimsel verilerle uyumlu yürütülmesi gerektiğini söyledi. 72 saat öncesinden taşkın tahmini yapmayı amaçlayan erken uyarı sisteminin 1.024 noktada hizmet verdiğini ve bu sayının 5 bine çıkarılmasının hedeflendiğini aktardı. Kuraklıkla mücadelede modern sulama yöntemleri, kapalı borulu sistemler ve yeraltı suyu depolama imkânlarının önemine de değindi.
Türkiye’de kişi başına günlük ortalama su kullanımının yaklaşık 147 litre, Ankara’da ise 200 litrenin üzerinde olduğunu belirten Genel Müdür Afire Sever, tüketimin kademeli olarak 120, 100 ve 90 litre seviyelerine düşürülmesinin hedeflendiğini söyledi. Gri suyun yeniden kullanılması, yağmur suyu hasadı ve su kayıplarının azaltılması gibi uygulamaların önemine dikkat çekti. “Verinin olduğu yerde yönetim başlar” diyen Genel Müdür Afire Sever, gerçek zamanlı ölçüm ve izlemeye dayalı akıllı su yönetimi çalışmalarının sürdüğünü, coğrafi yönetim sisteminin 2027’de hizmete açılmasının planlandığını ifade etti.
Daire Başkanı Aslıhan Korkmaz: “Aynı suyla daha fazla fayda sağlamak”
Su Verimliliği Daire Başkanı Aslıhan Korkmaz, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerini ve Türkiye’nin su potansiyelini değerlendirdi. Projeksiyonlarda yüzyılın sonuna kadar sıcaklıkların 6 dereceye kadar artabileceğinin ve su kaynaklarında yüzde 25’e varan azalma yaşanabileceğinin öngörüldüğünü belirtti. Türkiye’nin toplam su potansiyelinin yaklaşık 112 milyar metreküp olduğunu, bunun yüzde 79’unun tarımda kullanıldığını aktardı.
Falkenmark indeksine göre kişi başına düşen kullanılabilir su miktarının 2026’da yaklaşık 1.300 metreküp olduğunu, nüfus artışıyla 2030’da 1.270 metreküpe gerilemesinin beklendiğini söyleyen Aslıhan Korkmaz, Türkiye’nin su kıtlığı riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekti. İçme suyu şebekelerindeki kayıpların Türkiye ortalamasında yüzde 31’e ulaştığını, bazı şehirlerde ise yüzde 60-70 seviyelerine çıktığını belirtti. Tarımda modern sulama sistemleri, sanayide verimlilik uygulamaları ve kentlerde kurakçıl peyzajın önemini vurguladı.
Aslıhan Korkmaz, Su Verimliliği Yönetmeliği kapsamında belgelendirme sürecinin yürütüldüğünü; üniversitelerin, eğitim kurumlarının ve yurtların da bu çalışmaların parçası olduğunu söyledi. Mavi belge aşamasında kurumların mevcut durumlarını belirleyip hedef ve tedbirlerini ortaya koyduğunu, yeşil belge aşamasında ise sektörel ölçütlerin ve teknik uygulamaların öne çıktığını ifade etti. Sürecin su verimliliği ekibi oluşturulması, analiz yapılması, eylem planlarının hazırlanması ve sürekli iyileştirme yaklaşımını gerektirdiğini belirtti.
Üniversite kampüslerinde öncelikle suyun nerelerde ve hangi amaçlarla kullanıldığının belirlenmesi gerektiğini söyleyen Aslıhan Korkmaz; su verimli ekipmanlar, yağmur suyu hasadı, gri su sistemleri, sızıntıların izlenmesi ve kuraklığa dayanıklı bitkilerle peyzaj dönüşümünü önerdi. “Azalt, yeniden kullan, değiştir” ilkelerinin önemini vurgulayan Aslıhan Korkmaz, perlatörler ve kademeli rezervuarlar gibi basit uygulamaların su tüketimini ve işletme maliyetlerini azaltabileceğini ifade etti.
Aslıhan Korkmaz, 152 sektörel faaliyet için su verimliliği rehberleri hazırlandığını, bunlar arasında üniversite kampüslerine yönelik bir rehberin de bulunduğunu belirtti. Rehberlere Su Verimliliği ve Su Yönetimi Genel Müdürlüğü internet sitelerinden ulaşılabileceğini söyledi.